Milliyetçi Hareket Partisi

Vikipedi, özgür ansiklopedi

Bu maddedeki veya maddenin bir bölümündeki bazı bilgilerin kaynağı belirtilmemiştir. Ayrıntılar için maddenin tartışma sayfasına lütfen bakınız. Maddeye uygun bir biçimde kaynak ekleyerek Vikipedi'ye katkıda bulunabilirsiniz.

Milliyetçi Hareket Partisi
MHP amblemi
Bilgi
Genel Başkanı	Devlet Bahçeli
Genel Sekreteri	Mustafa Cihan Paçacı
Kuruluş tarihi	1969, 1993
Kapanış tarihi	1980
Kurucusu	Alparslan Türkeş
Siyasi görüşü	Milliyetçilik, Ülkücülük, Muhafazakarlık [1]
Eski Genel Başkanları	Alparslan Türkeş
Yeraldığı Hükümetler	39. Türkiye Cumhuriyeti Hükûmeti 41. Türkiye Cumhuriyeti Hükûmeti 57. Türkiye Cumhuriyeti Hükûmeti
Önceli	Cumhuriyetçi Köylü Millet Partisi
İnternet Sitesi	mhp.org.tr

Milliyetçi Hareket Partisi (MHP), 1969 yılında kurulmuş Türk milliyetçiliği ve Türk-İslam ülküsünü savunan milliyetçi-ülkücü siyasi partidir. Kurucusu Alparslan Türkeş olan partinin günümüzdeki genel başkanı Devlet Bahçeli'dir. Partinin amblemi kırmızı zemin üzerine üç beyaz hilaldir.

Konu başlıkları 1 Tarihi 1.1 Kuruluş Öncesi Dönem ve Kuruluşu (...-1969) 1.2 Kuruluşundan 12 Eylül Darbesi'ne Kadarki Dönem (1969-1980) 1.3 Partinin Kapalı Olduğu Dönem (1981-1993) 1.4 Yeniden Açılış Sonrası Dönem (1993-...) 2 Dokuz Işık 3 Kürt Sorunu Hakkındaki Görüşleri 4 Genel Başkanları 5 Seçim Verileri 5.1 Genel Seçimler 5.2 Yerel Seçimler 6 Kaynakça 7 Dış Bağlantı

[değiştir] Tarihi

[değiştir] Kuruluş Öncesi Dönem ve Kuruluşu (...-1969)

Cumhuriyetçi Millet Partisi (CMP) ve Köylü Partisi’nin birleşmesiyle, 16 Ekim 1958’de Cumhuriyetçi Köylü Millet Partisi kurulmuş, bu parti de 1969'da Milliyetçi Hareket Partisi adını almıştır. CMP Genel Başkanı Osman Bölükbaşı yeni partinin de başkanı seçilmiştir. Bir süre sonra Osman Bölükbaşı ve onu destekleyen 29 milletvekili partiden ayrıldılar; ikinci kez Haziran 1962'de Millet Partisi’ni kurdular. Bunun üzerine CKMP genel başkanlığına önce Ahmet Tahtakılıç (1962), sonra da Ahmet Oğuz getirildi.

14'ler diye bilinen gruptan Ahmet Er, Muzaffer Özdağ, Dündar Taşer, Rıfat Baykal, Mustafa Kaplan, Numan Esin, Fazıl Akkoyunlu, Şefik Soyuyüce CKMP'ye girdi. Alparslan Türkeş, 31 Mart 1965’te CKMP’ye katıldı ve 1 Ağustos 1965’te genel başkan seçildi. Yöneticileri ise şunlardı:

• Alparslan Türkeş (genel başkan olarak)
• Necati Gültekin
• Dündar Taşer
• Mehmet Irmak
• Agah Oktay Güner
• Mustafa Kemal Erkovan

8-9 Şubat 1969 günlerinde Adana'da yapılan genel kongrede CKMP adını Milliyetçi Hareket Partisi, terazi olan amblemini kırmızı zemin içerisinde üç hilal olarak değiştirdi, gençlik kollarının amblemi ise hilalli bozkurt olarak belirlendi. Partinin yeni programı Türkeş’in yazdığı "9 Işık" kitabındaki görüşler doğrultusunda değiştirildi. MHP'nin bir de Türklerin özgürlüğünü temsil ettiğine inanılan bozkurt işareti vardır.

[değiştir] Kuruluşundan 12 Eylül Darbesi'ne Kadarki Dönem (1969-1980)

MHP, 1965’ten 1973’e kadar katıldığı genel seçimlerde büyük başarılar sağlayamamıştır. Suat Hayri Ürgüplü kabinesinde "Türkeşçi" olarak tanımlanan üç bakan vardı: Mehmet Altınsoy, Hazım Dağlı, Mustafa Kepir. 1965 seçimlerinde parti %2,2 oy aldı. Milli Bakiye sistemiyle 11 milletvekili çıkardı. 1 senatörü vardı. 1968'de 14'lerden dört kişi partiden istifa etti. 1969 seçiminde Alparslan Türkeş Adana'dan milletvekili seçildi, 1973'e kadar MHP mecliste bir kişiyle temsil edildi. 1973 seçiminde 3 milletvekiliyle meclise girdi. 1 Nisan 1975'de 1. Milliyetçi Cephe Hükümeti (39. Türkiye Cumhuriyeti Hükûmeti)'ne girdi. Alparslan Türkeş ve Mustafa Kemal Erkovan kabinede yer aldı. 22 Temmuz 1977'de oy oranını %3.4’ten, % 6.4’e çıkartarak 16 milletvekiliyle mecliste grup oluşturdu ve senatoya bir üye soktu, bu seçimin ardından kurulan 2. Milliyetçi Cephe Hükümeti (41. Türkiye Cumhuriyeti Hükûmeti)'nde ise biri başbakan yardımcılığı olmak üzere beş bakanlıkla temsil edilerek büyük bir atılımda bulundu: Alparslan Türkeş (başbakan yardımcısı), Agah Oktay Güner, Cengiz Gökçek, Gün Sazak ve Sadi Somuncuoğlu.

Milliyetçi Hareket Partisi, milliyetçi muhafazakar tabana seslendi. MSP ile görüş farklılığı milliyetçilik üzerindeydi. Alparslan Türkeş "Başbuğ" olarak nitelendiriliyordu. MHP, ÜGD, MİSK ve Pol-Bir kuruluşlarıyla toplumsal örgütlenmeye gitti. Birçok MHP'li 1970'lerdeki çatışmalarda sol görüşlüler tarafından öldürüldü. Ülkücülerin çatışmalara çekilmesinin fitilini, Ankara Erkek Teknik Yüksek Öğretmen Okulu öğrencisi ülkücü Ertuğrul Dursun Önkuzu'nun sol görüşlü öğrencilerce 3 gün boyunca işkence edilerek, 23 Kasım 1970 tarihinde öldürülmesi olayı ateşledi. Bu olaydan sonra, sol görüşlü gençlerle, ülkücü gençler sık sık çatıştı. Ülkücü, gazeteci, yazar ve milletvekili İlhan Darendelioğlu, milletvekili ve bakan Gün Sazak, MHP İstanbul İl Başkanı Recep Haşatlı ve oğlu sol örgütlerin düzenlediği faili meçhul suikastlerde öldürüldüler.

MHP 1975'ten 12 Eylül Darbesine kadar bütün yurtta yaşanan terör olaylarında, Ülkü Ocakları'nın partiyle ilişkilendirilip suçlanmasıyla karşılaştı. Bozkurtlar veya "komando" olarak nitelenen gençler ile sosyalist sol militanların çatışması birçok kaynakta ülkenin bir iç savaşa sürüklendiği şeklinde yorumlandı ve askerler darbeden sonraki bildirilerinde en çok buna vurgu yaptılar. Bozkurtların baş sloganı Allah Türk'ü Korusun şeklindeydi. Parti bazılarınca nasyonal sosyalistlikle suçlandı, sol görüş taraftarlarınca Faşistlikle itham edildi. Partililer her iki suçlamayı da reddetti ve Atatürk ilkelerine uygun olarak "Türk-İslam Ülküsü" (Ülkücülük) görüşünü savunduklarını dile getirdiler. MHP içindeki çalkantılarda görüşleri ırkçılığa yakın olarak tanımlananlar zamanla partiden atıldı. Türkeş, 1976'da Mekke'ye gidip hacı oldu. 1977'de Milli Selamet Partisi'nden umudunu kestiğini açıklayan Necip Fazıl Kısakürek'in desteğini kazandı. MHP'nin resmi günlük gazetesi Hergün gazetesiydi. Daha akademik olan Ortadoğu gazetesinde milliyetçi ve mukaddesatçı profesörler yazıyordu. Bayrak, Millet (gazete), Milli Ülkü (gazete) gazeteleri ve AP'nin yayın organları da partiye destek veriyordu. Töre (dergi)si partinin görüşlerini bilimsel tabanda araştırıyordu.

[değiştir] Partinin Kapalı Olduğu Dönem (1981-1993)

12 Eylül Darbesinden sonra 16 Ekim 1981'de diğer tüm partiler gibi MHP’nin de faaliyetleri yasaklandı, parti kapatıldı, mallarına el konuldu. Partiye yakın insanlar 7 Temmuz 1983’de Muhafazakâr Parti’yi (MP) kurdular. Bu parti, 1985 Kasım’ında Milliyetçi Çalışma Partisi (MÇP) adını aldı.

Kısa bir sürede teşkilatlanmasını tamamlayan MÇP, 1987 yılı içerisinde iki olağanüstü kongre yapmıştır. Birinci kongrede, genel başkan Ali Koç’un istifası ile, genel sekreter yardımcısı Naci Kanburoğlu vekaleten genel başkanlığa getirilmiştir. İkincisinde ise 19 Nisan 1987 günü, MÇP Naci Kanburoğlu'nun başkanlığında, Ankara Selim Sırrı Tarcan Spor Salonu’nda olağanüstü kongreye giderek Abdülkerim Doğru'yu genel başkan seçmiştir. Bu kongrede Devlet Bahçeli genel sekreterliğe, Ali Güngör, Hüseyin Abbas, Abdülhadi Toplu, Muzaffer Eriş, Mehmet Refet Eke, Şevket Bülent Yahnici ve Tuğrul Türkeş de genel başkan yardımcılıklarına getirilmişlerdir. Darbe sonrası 4,5 yıl tutuklu kalan Alpaslan Türkeş’in siyaset yasağının 6 Eylül 1987’de sona ermesiyle 4 Ekim 1987’de MÇP olağanüstü kongreye giderek Türkeş'i genel başkanlığa seçmiştir. MÇP, Türkeş'in liderliğinde Ekim 1991 genel seçimlerinde Refah Partisi (RP) ve Islahatçı Demokrasi Partisi (IDP) ile ittifak yapmıştır.

[değiştir] Yeniden Açılış Sonrası Dönem (1993-...)

27 Aralık 1992’de, 1979 yılındaki delegeleriyle toplanan MÇP Kurultayı, Sadi Somuncuoğlu'nun tüm çabalarına karşın MÇP’nin feshine, 24 Ocak 1993 tarihinde yapılan olağanüstü kongreyle ise partinin adının MHP olarak değiştirilmesine karar vermiştir.

Aralık 1995 genel seçimlerinde % 8.2 oy alan MHP, % 10’luk seçim barajını aşamadığı için milletvekili çıkaramadı.

Alparslan Türkeş'in vefatından sonra, 6 Temmuz 1997’de yapılan olağanüstü kurultayda iki aday Alparslan Türkeş’in oğlu Tuğrul Türkeş ile Devlet Bahçeli arasında sandalyeler havada uçtu. Yarışı Devlet Bahçeli kazandı ve genel başkanlığa seçildi.

MHP, 1999 Türkiye Cumhuriyeti Milletvekili Genel Seçimleri'nde % 17.98 oy alarak DSP’nin ardından en çok oy alan ikinci parti oldu ve 129 milletvekili çıkardı.^[2] Kurulan DSP-ANAP-MHP koalisyonunda, biri başbakan yardımcılığı olmak üzere 12 bakanlık alarak, ikinci büyük koalisyon ortağı oldu. 5. Ecevit Hükümeti'ne katılırken Rahşan Ecevit'le sorun yaşayan MHP, yine de koalisyonda uyumla çalıştı, ancak ekonominin çökmesi üzerine dışarıdan getirilen Kemal Derviş ile uyuşamadı. Eylül 2002'ye gelindiğinde TBMM'de 125 milletvekili kalmıştı. Daha sonra iktidardayken Genel Başkan Devlet Bahçeli'nin aldığı 3 Kasım seçim kararı ile seçime gidildi. 2002 Türkiye Cumhuriyeti Milletvekili Genel Seçimleri MHP için büyük bir yıkım oldu ve %18 olan oy oranı %8.3'e düştüğünden MHP parlamentoya giremedi.

2007 Türkiye Cumhuriyeti Milletvekili Genel Seçimleri'nde %14.29 oy alarak 71 milletvekilliği kazanmış ve mecliste yeniden grup kurmuştur. 2009 Türkiye Cumhuriyeti Yerel Seçimleri'nde, biri büyükşehir olmak üzere 10 ilin belediye başkanlığını, toplamda da 490 belediye başkanlığı kazanmıştır.

[değiştir] Dokuz Işık

MHP’nin propagandalarının esasını Kemalizm'in yenilikçi-devrimci niteliklere sahip altı okçu ideolojisiyle birlikte, İslam dininin şekillendirdiği Türk milliyetçiliğini temel alan gelenekçi-muhafazakar niteliklere de sahip Dokuz Işık temsil etmektedir. Ülkücüler, idealizmin (ülkücülük) doruk noktalarına ulaştığı antikapitalist, antikomünist, milliyetçi bir siyaseti savundu. Dokuz Işık arasında milliyetçilik en önemli yere sahipti.

[değiştir] Kürt Sorunu Hakkındaki Görüşleri

MHP, "Kürt-Türk kardeştir, ayıran kalleştir" sloganının fikir babasıdır.^{[kaynak belirtilmeli]} Türkeş'in kız kardeşi Dervişe Türkeş Koçoğlu'nun eşinin ve Türkeş'in damadı Hamza Hamit Homriş'in Kürt asıllı olduğu iddia edilir.

Alparslan Türkeş, "Onlar ne kadar Kürt'se biz de o kadar Kürt'üz. Biz ne kadar Türk'sek, onlar da o kadar Türk`tür." demiştir.^[3][4]

[değiştir] Genel Başkanları

1. Genel Başkan: Alparslan Türkeş
2. Genel Başkan: Muhittin Çolak (vekâleten)
3. Genel Başkan: Yıldırım Tuğrul Türkeş (vekâleten)
4. Genel Başkan: Devlet Bahçeli

[değiştir] Seçim Verileri

[değiştir] Genel Seçimler

Seçim tarihi	Alınan oy sayısı	Alınan oy oranı	Milletvekili sayısı
12 Ekim 1969	274,225	%3.02	1/450
14 Ekim 1973	362,208	%3.38	3/450
5 Haziran 1977	951,544	%6.42	16/450
24 Aralık 1995	2,301,343	%8.18	0/550[5]
17 Nisan 1999	5,606,634	%17.98	129/550[6]
3 Kasım 2002	2,629,808	%8.35	0/550[7]
22 Temmuz 2007	5,001,869	%14.27	71/550[8]

[değiştir] Yerel Seçimler

Seçim tarihi	İl genel meclisi oy sayısı	İl genel meclisi oy oranı	Belediye başkanlığı sayısı
27 Mart 1994	2,239,117	7.95%	118
18 Nisan 1999	5,401,597	17.17%	499
28 Mart 2004	3,372,249	10.45%	248
29 Mart 2009	9,419,485	16.07%	490

[değiştir] Kaynakça

[değiştir] Dış Bağlantı

• Milliyetçi Hareket Partisi'nin Resmi İnternet Sitesi

g • t • d Türkiye'deki seçimlere katılmış faal siyasi partiler Meclise girmiş partiler Adalet ve Kalkınma Partisi • Barış ve Demokrasi Partisi • Büyük Birlik Partisi • Cumhuriyet Halk Partisi • Demokrat Parti • Demokratik Sol Parti • Genç Parti • Halkın Yükselişi Partisi • Milliyetçi Hareket Partisi • Özgürlük ve Dayanışma Partisi • Saadet Partisi • Sosyaldemokrat Halk Partisi • Türkiye Partisi • Yurt Partisi Seçimlere katılmış partiler Aydınlık Türkiye Partisi • Bağımsız Cumhuriyet Partisi • Bağımsız Türkiye Partisi • Emek Partisi • İşçi Partisi • Liberal Demokrat Parti • Sosyalist Demokrasi Partisi • Türkiye Komünist Partisi • Hak ve Özgürlükler Partisi Türkiye Cumhuriyeti'nin devlet yapısı

g • t • d 23. dönem Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde yer alan siyasi partiler Adalet ve Kalkınma Partisi • Barış ve Demokrasi Partisi • Cumhuriyet Halk Partisi • Demokratik Sol Parti • Milliyetçi Hareket Partisi • Türkiye Partisi

g • t • d 2007 Türkiye Cumhuriyeti Milletvekili Genel Seçimleri'ne katılan siyasi partiler Aydınlık Türkiye Partisi • Bağımsız Türkiye Partisi • Saadet Partisi • İşçi Partisi • Cumhuriyet Halk Partisi • Halkın Yükselişi Partisi • Özgürlük ve Dayanışma Partisi • Genç Parti • Demokrat Parti • Liberal Demokrat Parti • Milliyetçi Hareket Partisi • Adalet ve Kalkınma Partisi • Emek Partisi • Türkiye Komünist Partisi

g • t • d 2009 Türkiye Cumhuriyeti Yerel Seçimleri'ne katılan siyasi partiler Adalet ve Kalkınma Partisi • Anavatan Partisi • Bağımsız Türkiye Partisi • Barış ve Demokrasi Partisi • Büyük Birlik Partisi • Cumhuriyet Halk Partisi • Demokrat Parti • Demokratik Sol Parti • Demokratik Toplum Partisi • Emek Partisi • Hak ve Özgürlükler Partisi • Halkın Yükselişi Partisi • İşçi Partisi • Liberal Demokrat Parti • Millet Partisi • Milliyetçi Hareket Partisi • Özgürlük ve Dayanışma Partisi • Saadet Partisi • Türkiye Komünist Partisi